گیستاتون اپوس
مجموعه ای از آثار به جا مانده از دوره ی غارنشینی و هفت دوره تاریخی پس از آن . دوران مادها ، هخامنشیان ، سلوكی ها ، اشكانیان ، ساسانیان ، ایلخانیان و صفویان . دارای كوههای استوار با غارهای تاریك ، دو در ، آفتاب و شكارچیان و آثاری همچون نیایشگاه مادی ،كتیبه داریوش ،مجسمه هركول ، نقش مهرداد ، نقش گودرز ، سنگ بلاش ، كاخ خسرو ، فرهاد تراش ، سنگ های تراش خورده پل خسرو ،كاروانسرای ایلخانی ،كاروانسرای بیستون و كتیبه شیخ علیخان و نشانه های طبیعی و تاریخی كه جملگی در اینجا جمع شده اند و هریك روایتگر قصه ای هستند از دل تاریخ شهرم كرمانشاه .نقش برجسته ی دوره ی هخامنشی كه یكی از باارزشترین یادگارهای ادبی و تاریخی ایران می باشد و در دل صخره ی بیستون حجاری شده است . این سنگ نگاره شامل قصه ای از فتوحات داریوش ، پادشاه هخامنشیان است . او كه در سمت چپ تصویر حجاری شده است دارای هیبتی بزرگتر از بقیه و ریش مجعد و موهای جمع شده در پشت و لباس كامل بر تن است . داریوش پای چپ خود را بر گئومات مغ قرار داده و گئومات به علامت تسلیم دستهای خود را بالا برده . پشت سر گئو نیز ، اسیرانی با گردنهای بسته دیده می شوند . بر روی دامن اسیر سوم ، نام و نقش پادشاه شورشگر حك شده تا ایندگان بدانند و آگاه باشند متعرض كیست و عاقبت ان به دست ایرانی چه می شود . این سنگ نگاره در طول زمان تكمیل شده ، زیرا در ابتدا داریوش تنها به نقش اهورامزدا كه در حال اهدا حلقه ی قدرت به اوست و نقش سكونخا اكتفا نموده و آثار نقر شده پس از ان صورت گرفته است . سكونخا نام شاه سكاها ست كه در دوران داریوش چندین بار سر به شورش نهادند و در نهایت تن به شكست در برابر شاه ایرانی دادند .